Ortodonti Hakkında

Ortodonti Nedir, Ortodontist kimdir?
Ortodonti dişler, çeneler ve yüzdeki düzensizliklerin teşhisi, önlenmesi ve düzeltilmesini üstlenen bir dişhekimliği branşıdır. Ortodontist ya da diğer adıyla ortodonti uzmanı, dişlerin çapraşıklığı ve çene düzensizliklerini düzeltmek üzere çeşitli tedaviler uygulayan uzman kişidir. Diş hekimliği fakültelerinden mezun olduktan sonra üniversitelerin ortodonti anabilim dallarında yapılan ve en az 4 sene süren ihtisas sonrasında ortodontist unvanı alınmaktadır.
Ortodontik Tedavi Yöntemleri
Genellikle en sık uygulanan ortodontik tedavi yöntemi dişlere yapıştırılan braket adındaki aygıtlar ve üzerine tatbik edilen çeşitli tellerle yapılan sabit ortodontik tedavidir. Sabit apareyler genellikle daimi dişlere uygulanmaktadır. Braketler metal ve seramik (şeffaf) olmak üzere temelde iki çeşittir. Ayrıca bunların geleneksel tiplerinin yanında kapaklı çeşitleri ve dil tarafından uygulanan tipleri de mevcuttur. Ortodonti uzmanı hangi vakaya ne çeşit braket kullanacağına hastayla fikir alışverişi sonrasında karar vermektedir. Ortodontik tedavide sabit apareylerden başka hareketli apareyler de kullanılabilmektedir. Ancak bunların kullanım alanları daha dardır. Bu sabit ve hareketli apareylere ilaveten çene düzensizliklerinin düzeltilmesinde ağız içinden ve/veya ağız dışından çeşitli apareyler kullanılmaktadır. Bu apareyler büyüme gelişim çağı henüz bitmemiş hastalarda etkili olabilmektedir.

Büyüme gelişimini tamamlamış erişkin hastaların çene düzensizliklerinin tümüyle düzeltilebilmesi için bazen ortodontik tedavi tek başına yeterli olamamaktadır. Böyle durumlarda ortodontik tedavinin belli bir aşamasında çene cerrahlarının ya da plastik ve rekonstruktif cerrahi uzmanlarının yapabildikleri ortognatik cerrahi operasyonları gerekli olmaktadır. Bu operasyonların ardından ortodontik tedavi bir süre daha devam edebilmektedir.
Neden Ortodontik Tedavi?
Çapraşıklığı olan dişler daha zor temizlenirler. Dolayısıyla dişeti hastalıkları ve çürük oluşma riski artar. Dişler ortodontik tedavi sonrasında daha iyi temizlenir duruma gelirler. Alt ve üst çeneler arasında ideal bir kapanış olmadığında çiğneme, yutkunma ve konuşma fonksiyonları düzgün olamamaktadır. Ortodontik tedavi sonrasında bu fonksiyonları bozan başka bir etken daha yoksa daha doğru bir çiğneme fonksiyonu kazanılır ve konuşurken harflerin telaffuzları daha düzgün yapılabilir. Ortodontik tedavi sonrasında daha dolgun ve daha güzel bir hale kavuşan gülümseme, sosyal yaşantıda kişinin özgüveninin artmasına neden olacaktır.

Çeneler arasındaki kapanışın bozuk olduğu durumlarda alt çene ekleminde ağrı ve ses gibi rahatsızlıklar görülebilmektedir. Ortodontik tedaviyle kapanışta elde edilen düzelme, bu tür rahatsızlıkların oluşma ihtimalini azaltabilmektedir. Bu noktada eklem rahatsızlıklarının oluşmasında tek sorumlunun kapanış bozukluğu olmadığını da belirtmekte fayda vardır.
Ortodontik Tedaviye Başlama Yaşı
Amerikan Ortodonti Birliği'nin tavsiyesine göre çocukların ortodontistle ilk tanışma yaşı 7 yaşları civarında olmalıdır. Ortodontik düzensizlikler ne kadar erken yaşta farkedilir ve ailelerin farkındalığı artırılırsa tedaviye başlamada geç kalma konusu o kadar bertaraf edilir. Başlangıçta büyük bir sorun görünmese de düzenli kontrollerle olabilecek sorunlar vaktinde farkedilebilir.

Birçok ortodontik rahatsızlığın tedavisi, çenelerin büyümesi yavaşlamadan veya sona ermeden yapıldığında daha kolay olmakta ve daha kalıcı sonuçlar elde edilmektedir.
Erişkinlerde Ortodontik Tedavi
Günümüzde toplumsal ve sosyal gelişimle erişkin bireylerin dolgun ve güzel gülümseme arayışı artmıştır. Son yıllarda ortodontideki gelişmeler sayesinde yaş sınırı ortadan kalkmıştır. Sağlıklı dişeti ve çene kemiği olan her erişkin bireyin, ortodontinin çeşitli alternatifleriyle güzel ve dolgun bir gülümsemeye ulaşması mümkün olmaktadır. Şeffaf braketler, şeffaf plaklar ve lingual teknik görsellik açısından erişkin bireyleri tatmin edebilmektedir. Ancak ortodonti uzmanları hastanın ağzındaki sorunun durumuna göre uygulanacak tekniğe karar vermektedirler.
Ortodontik Tedavi Süresi
Ortodontik tedavilerin süresi, hastanın ağzındaki sorunun durumuna, uygulanan tedavi tekniğine göre oldukça değişkenlik gösterir. Hastanın yaşına, büyüme gelişimin devam edip etmemesine ve tedavideki aşama sayısına göre farklı tedavi süreleri söz konusudur. Rutin sabit ortodontik tedavilerin süresi 6 ay ila 2 sene arasında değişmektedir.
Pekiştirme Tedavisi
Ortodontik tedavi sonrasında dişler ve çeneler bir süre daha tedavi öncesindeki pozisyonlarına geri dönmeye eğilim gösterirler. Bu eğilim dil, yanak ve dudak gibi yumuşak dokuların dişlere yaptığı baskıdan kaynaklı olabildiği gibi, tedavi sırasında sertliğini kaybetmiş olan kemiklerin yeniden sertleşebilmesi için belli bir süreye ihtiyaç duymasından dolayıdır. Tedavi öncesindeki ortodontik soruna göre değişen sürelerde sabit ya da hareketli pekiştirme uygulamaları yapılması kaçınılmazdır.
Ortodontik Tedavide Uyulması Gereken Kurallar
Ortodontik tedavi sırasında yeme içmeyle ilgili dikkat edilmesi gereken kurallar vardır. Bu kurallar tedavinin düzgün ilerlemesi ve sürecin uzamaması açısından çok önemlidir. Sabit ortodontik tedavide temel olarak sert yiyecekler ve asitli içeceklerin tüketilmemesi gerekmektedir.

Tedavi sırasında ve sonrasında çürük ve dişeti rahatsızlıklarının gelişmemesi için ağız bakımının özenle ve dikkatli yapılması gerekmektedir. Normal diş fırçasının yanında arayüz fırçası, ince fırçalar, dişipi ve ağız gargaralarının kullanımı oldukça önemlidir.

Ortodontik tedavide hastanın takıp çıkartarak kullandığı apareyler ve lastiklerin düzgün kullanılmaması tedavinin gidişatını ve süresini önemli düzeyde olumsuz etkilemektedir. Ortodontik tedavide başarının önemli bir kısmı, hastanın gösterdiği uyuma ve belli kurallara uymasına bağlıdır.